Vãme

Ẽgóro

KẼME NŨNẼ

Sỹ ẽgóro tu vẽmén sór mũ vỹ tỹ, KẼME NŨNẼ jẽ.
Tỹ siraj féj hã tóg jẽ, hãra vỹ nãn kãmῖ ke tῖg nῖ.
Nénh kỹ ẽg vỹ ko tῖ, rẽgró mré,
ketũmỹr ẽg vỹ nénh kỹ ko tῖ farῖnh totor mré, ketũmỹr ẽmῖ grỹ mré.

Ũ tỹ to jãn mũ tỹ inh mỹ
fóg vῖ ki ti jyjy tój mũ, ẽgóro tag ti.

Ẽg kãki kagá ja ag kurẽ uri.

Kurẽ ta 02 kysã ta novembro tag kã vẽnhkar vỹ vẽnhkej ra mũ nỹnĩ, ag tỹ ũn tỹ ẽg ré ka kagá ja ag kri kafej vin mré krãnkrãn mũ vẽ. kỹ ẽmã kar mĩ fóg ag kar kanhgág ag vỹ jagnẽ kóm ãjag tũ ag vigvej mũ mũ ser.

Vẽnhrán

Inh pi ver vẽnhrán mág mũ, kanhgág jógo ki. Kenjé semna tĩg mũn kã inh computador vỹ kórég mãn. Kỹ ta inh mỹ kórég tỹvĩ tĩ, hãra Tupẽ vỹ inh juna kej mũ isa kãnhmar inh computador ki han jé, kỹ isa kanhgág jógo ki vẽnhrán mãn mũ ser.

Kanhgág kãsir ag kurẽ.

Semana tỹ kurẽ tỹ 07 ta 11 tá krỹg tag kãmĩ E.E.I.E.F. Fág Nhin vỹ vẽnhkanhir 'e hyn-han jẽ nĩ. Mỹr gĩr kurẽ vỹ tỹ 12 kã ke nĩ, kỹ vỹ ser tag ki gĩr ag mỹ sérgy tĩ, ag kanhig-nhir kãtỹvĩn kỹ.

Kanhgág ag tỹ protesto han.

Uri kurẽ tỹ 02 tag kã ẽmã tỹ Fág Nhin, São Leopoldo kar Morro do Osso ki ke ag vỹ fóg ag ẽmã tỹ Porto Alegre ki protesto han nỹtĩ nĩ. Ag tỹ lei 'ũ to PEC ke mũ ẽn to vãmén sór vẽ, pã'i mág tỹ governador mré.

Kanhgág ag tỹ fóg ĩn ra ge

Kanhgága ag vỹ ẽmã tỹ Sananduva Rio Grande do sul ki fóg ĩn ra ge kỹ ti vẽnhvãn. Ti ga vỹ 2,3 hectares nỹ vẽ, hãra kanhgág ag vỹ ẽg tũ vẽ ke mũ, fóg ti mỹ. Kỹ ser pã'i mág ag vỹ nón nĩgjãg nỹtĩ nĩ ser, ag tỹ kar kanhgág mré fóg ẽn ti mré vĩ jé.

Guarani ag tỹ ẽmĩn nĩfénh.

Guarani ag vỹ São Paulo tá ẽmĩn nĩfénh mũ, ag tỹ pã'i mág tỹ governo ta PAC han mũ ẽn kato jãgjãg vẽ. Ag tỹ ẽmĩn nĩfénh mũ jyjy vỹ Bandeirantes ke tĩ, kar ag tỹ ag ga to vãsãnsãn vẽ gé.

Kanhgág vĩ ki vẽnhrán fẽ ag

Kanhgág 'e ag tỹ prỹg tỹ 2009 kã curso ũ han, hã vỹ 2012 tá krỹg. Kỹ ser ũn tỹ 12 ke tỹvĩn ag vỹ ag tỹ ta kanhgág jógo ki tỹ gestores nỹtĩn jé vẽnhkajrẽn pẽ han mũ. Ag vỹ ser kanhgág jógo ki nén 'ũ han kinhra nỹtĩ, kỹ ser curso tag tũg kar ũn ta 12 ke tag ag vỹ certificado génh mũ. Ag mỹ tỹ há tĩ ag tỹ internet tỹ rãnhrãj kinhra nỹtĩn kỹ.
Hãra ser prỹg tỹ 2013 kã ũn tỹ curso de gestores han mũ ag pi kanhgág jógo ki vẽnhrán mũ ha, ne né ag tỹ hẽnrike mũ hãn?

Prỹg tỹ 2013 kã ũ tỹ ENEM ki "redação" han ge ta ve vén ge

Ve vén kar han ge vỹ ũ tỹ prỹg tỹ 2013 kã ENEM hang e vỹ to kanẽ jur ge nĩ, mỹr ũn tỹ rán ag hã vỹ tỹ Diretoria de Avaliação da Educação Básica (DAEB) ag nỹtĩ. Kar ũn vẽnhrán há tỹvĩ nỹtĩ gé, ag kar vỹ nén ũ tỹ ENEM han ge mũ ag juna kej ge vẽ.

à tỹ fóg vĩ ki ENEM tu rán ka as tag vê kãn sór kỹ vẽnhrá tag vé:

http://download.inep.gov.br/educacao_basica/enem/guia_participante/2013/... )

Vẽnh kuhur

Ẽg ẽmã ki vỹ kusãg mág kar kãnhmar rỹjgy tỹvĩ ke mũ. Kỹ ser tag vỹ vẽnhkar mỹ há mẽ tĩ vẽ, hãra kusa ra kãnhmar rỹ ke mũn tag kã ũn 'e vỹ kaga-ga mũ.
kanhgág 'e ag vỹ tỹvãn kaga-ga nỹtĩ nĩ, inh mré hã. Ẽg kuhun-hun ta tĩ, kỹ ẽg vỹ ser vẽnhkagta kron-kron nỹytĩ nĩ ser.

Kanhgág ag ta desfile to mũ.

Kurẽ tỹ 31 kysẽ tỹ agosto kã Lomba do Pinheiro ki kanhgág ag vỹ Porto Alegre tá praça da Redenção ki deỹsfiar kej kagá. Escola ki ke ag vẽ, kỹ vỹ fóg ag mỹ sĩnvĩ nĩ ag tỹ kanhgág ag vigve kỹ.

Uri kurã tỹ 31 tỹ kysã tỹ agosto kã

Uri kurã tag kã ẽg tỹ kaingang tỹ UFSC ki vẽnhkanhrãn nỹtĩ vỹ site tag ki ge kỹ ẽg mré kanhgág ũ ag mỹ to vãmén nỹtĩ, ag hã vỹ tỹ Guarani kar Xokleng ag nỹtĩ. Ẽg kar tỹ curso to vẽnhkanhrãn nỹtĩ vỹ tỹ linguagem nĩ.

IBGE ta kanhgág ag nĩkrén.

IBGE vỹ censo han prỹg ta 2010 kã, kỹ kanhgág ag to site ta Portal Kaingang vỹ to rán. Ve ra ti to rá tỹ www.portalkaingang.org ki. Tugnỹm ra.

Jẽnkamu tãg

Prỹ tag kã Brasil ki pã'i mág tỹ Dilma fi vỹ jẽnkamu ta 5 (pénkar) kar 2 (rég're) tãg hyn-han ka banco ag mĩ pipin mũ. Hãra ver ũn kófa ag vỹ ver ẽn mĩ nỹtĩ, mré ver ũn pir ag tỹvĩn tỹ jẽnkamu tãg tag génh.

Vẽnhprũg

Kurẽ tỹ 03 kysẽ tỹ agosto prỹg tỹ 2013 kã vỹ ẽmã tỹ "Fág Nhin" Lomba do Pinheiro - POR/RS ki vỹ vẽnhprũg tĩ. Ũn prũg ge ti jyjy vỹ Carlos Roberto Ribeiro ke tĩ, kanhgág vĩ ki jyjy vỹ "garĩnh kuka" ke tĩ. Ũn tỹ mré nĩj ge mũn fi jyjy vỹ Claudia Loureiro de Carvalho ke tĩ, kanhgág vĩ ki fi jyjy vỹ "Tuj"ke tĩ.
Kỹ tỹ vẽnhkar mỹ há tĩ, ag mỹsinsér ke tugnĩn.