Kãme

Kanhgág ag kãme

Gãnh.

Gãnh vỹ tỹ ẽg krĩ kri nỹtĩ nĩ. Ẽg jé ke vẽg tĩ, ẽg mỹ ke vẽg tĩ gé. Tag hã jé ẽg vỹ vẽnh gãnh kar tag rike kar nỹtĩ. Ũ ag vỹ gãnh sá nỹtĩ, kar ũ ag vỹ gãnh mỹrér nỹtĩ gé. Kar ver ũ ag vỹ gãnh kyryj nỹtĩ, hãra ũ ag vỹ gãnh kónhgrĩ nỹtĩ gé. Ka ser vẽnh kar vỹ tỹ'ũ nĩ ke nĩgtĩ, hãra ẽg pi tag tugnĩn jagnã kãfór ge nĩj ge nĩ.

Aryon Rodrigues.

Aryon Dall’Igna Rodrigues ti vỹ prỹg ta 50 ke tag kãki ẽg ga ta Brasil ki kanhgág kar ag vĩ to kanhrẽn mág ka nĩ tĩ. Ti vỹ Curitiba tá tyj ka nĩ, kurẽ tỹ 4 kysã tỹ julho kã, prỹg tỹ 1925 kã. Hãra ti vỹ Brasilia tá tũg kurẽ tỹ 25 kusã tỹ abril kã. Ti ta prỹg ta 17 ra ti vỹ ti artigo ve rán ja nĩgtĩ revista “Arquivos do Museu Paranaense”, ki kiriri ag vĩ ki. 1959 kã ti vỹ ti kajrẽn tỹ Doutorado tá krỹg ẽmã ta Hamburgo, Alemenha tá. Ti tese vỹ tỹ Tupinambá ag vĩ to fonologia ta nĩgjãg kỹ to vẽnhrán ja nĩ.

Aekewára ag to vãme

Guarani ag tỹ ẽmĩn nĩfénh.

Guarani ag vỹ São Paulo tá ẽmĩn nĩfénh mũ, ag tỹ pã'i mág tỹ governo ta PAC han mũ ẽn kato jãgjãg vẽ. Ag tỹ ẽmĩn nĩfénh mũ jyjy vỹ Bandeirantes ke tĩ, kar ag tỹ ag ga to vãsãnsãn vẽ gé.

Kanẽ kri ĩn

Ti pẽn tóg ronror nỹtĩ, ti fej tóg kupri ra kãmĩ kusũgsũg nỹtĩ, rỹ kã tỹ rãnrãn tĩ (fevereiro kã).
Ti kanẽ tỹ mãrér ken kỹ tóg rã jẽ ser.
Kanẽ kri ĩn tóg nẽn kã tá mog tĩ gé. Hã ra tóg ẽg ĩn rã krãn jẽ há nĩ gẽ. Kỹ ẽg tóg ti pẽn kãsir krãn tĩ.
Jẽsĩ kar tóg kakanẽ tag ko tĩ gé. Ti kanẽ rã tỹ ẽg tóg chimia han tĩ, ti féj tỹ ẽg vẽnhkagta han tĩ, vẽnh-nug-kagga mỹ.

Bento Pĩ Góg