Kanhgág to vãme

conteúdos que dizem respeito à história do povo Kaingang

Andila tỹ ũn kanhgág vãme tó

Kanhgág kar ag to vãme.

Kanhgág to vãme ũ.

Kanhgág to vãme ũ vỹ vẽnhven mãn. Kenjé ẽg vỹ vãnhver ta Bororo ag hã nỹtĩ, vãsỹ ẽg tỹ vẽnhrĩnh ja fã ãn tugnĩn. Tag to vãme vỹ Portalkaingang tá sa nĩ, kar isa tó ja tag to kãgrá vỹ tá nỹtĩ nĩ gé. Hã ta tag nỹtĩ:http://www.portalkaingang.org/downloads/Kaingang_enfeite_ritual.pdf
Ha tá ve.

Isolados ag Vẽ.

Tytẽg.

Ẽg ga tag kri ẽg vỹ tỹ jagnẽ rikemkar nỹtĩ. Vẽnhkar vỹ jagnẽ jé há ẽn kinhra nỹtĩ, hãra ẽg kãmĩ ũ vỹ ta gufã nỹtĩ, kar ũ ag vỹ tỹ gĩr nỹtỹ gé, hãra ẽg vỹ ẽg kãmĩ kyrũ ag mré tytẽg fag ke gé. Tytẽg fag vỹ 'e nỹtĩ, fag vỹ tỹ ẽg kóm nén ũ hyn-han há nỹtĩ. Kỹ ẽg kãmĩ vỹ fóg rike nỹtĩ, tytẽg fag vỹ jagnã mré kanhig-nhir tĩ, tag hã vỹ fag ta sĩnvĩ ẽn han tĩ.

Kanhgág ũ ag rárá.

Timbira

. [ kãgrá: Kraho ag ]

Timbira tag pi ta kanhgág ũ ag jyjy pẽ nỹ, vé Maranhão kar Tocantins tá ag tỹ kanhgág ũ ag jyjyn ja vẽ (jyjy kórég) vỹsỹ. Ag ta ag jyjyn hã vỹ tỹ: Apãniekrá, Ramkokamekrá, Krahô, Krĩkatí, Pykobjê kar Parkatejê nỹtĩ Leste tá. Tag ag kar vỹ jagnã mré vĩ pir nỹtĩ, vé ag dialeto vỹ tỹ'ũ nĩ ke nỹtĩ. Kanhgág mré Timbira ag vĩ vỹ tỹ janã hã nỹtĩ mỹr vỹ tỹ Jê nỹ gé.

Xavante mré Xerente ag

Xavante (kãgrá ven ra) mré Xerente ag vỹ tỹ Jê ag nỹtĩ gé ẽg rike. Vỹsỹ ag vỹ tỹ povo pir nỹtĩ vẽgtĩ, hẽremũn prỹg tỹ 200 ke kar. Tag kar ag vỹ jagnã kã pãm ke mũ. Xerente ag vỹ goj mág ta Araguaia mré Tocantins (Tocantins norte Estado de Tocantins) tá, jãvo Xavante ag vỹ goj mág ta Araguaia mã ra pa mũ poente kãtá. Uri Xavante ag vỹ Mato Grosso tá mũ ha ser. Xavante mré Xerente ag vỹ jagnẽ vĩ kinhra sĩ nỹtĩ ha ag ta vỹsỹ jagã kã pãm ke tugnĩ, ag vĩ to ẽg Jê central ke tĩ.

Ramkokamekrá ( Hỹmkokamẽkra)

Ramkokamekrá ag vỹ kanhgág ag mỹ tỹ Canela ag nỹtĩ (Apãniekrá) ag rike. Ramkokamekrá ag ẽmã vỹ T.I Kanela tá ke nỹ, municípios ta Barra do Corda kar Fernando Falcão (Maranhão) tá. Ag nĩkrén vỹ 2.100 tá krỹ nĩ (IBGE ta ag nĩkrén ja vẽ prỹg ta 2010) kã. Ramkokamekrá ag vỹ ta kanhgág ag vĩ hã nỹtĩ, mỹr ag vỹ tỹ Jê nỹtĩ gé.