ũn tỹ ũ

Armindo Jacinto

Legenda: 
Armindo Jacinto - Aldeia Pinhalzinho, T.I. Xapecó - dez. 2016
Armindo Jacinto

Vãme

Site tag vã háta vĩ nĩ, hãra sóg ve vãnh hag. Kỹ sóg inh login han mãn.
Kỹ sóg kãnhmar inh ẽmã ki nén ũ ta hẽn rikej fã tugtój mũ ajag mỹ,
inh vãme ki

Kỹ hãvẽ sỹ ajag mỹ tój ke tĩ.

Kãnhmég

Ẽg tỹ kãnhmég to vãménjé ẽg vỹ ti tỹ ne ẽn ta ki hã tój ge nĩ. Hã kỹ ti to vĩ tag vỹ eg mỹ ti tỹ ta ne ẽn tój ge mũ. Kãnhmég vỹ tỹ ẽg fãnja ẽn ge nĩ, ẽg pi ti vég tĩ, vé ẽg tỹ ti mã tĩ. Mỹr ti ta ẽg ki tĩg ka ẽg vỹ nén ũ kórég mẽg tĩ, ter ẽg ta tĩ. Kijẽn ẽg mỹ kórég ẽn kã ẽg kãnhmég vỹ nén ũ ta hẽnrikej ge ẽn tugnĩn ke nĩg tĩ. Hãra ẽg mỹ sér ãn kã ẽg kãnhmég ti vỹ mỹhá nĩgtĩ gé.

Saberes Indígena nas Escolas.

Semana tag kãmĩ ẽg tỹ ta Saberes indígenas nas Escolas ki ta Orientadores vỹ UFGRS ki vẽnhmãn mãn gé. Kurẽ tẽgtũ tá krũg tóg, vẽnhman tag ti; segunda, terça kar quarta kã.

Pãnónh.

Pãnónh vỹ tỹ sór kuju ki ke nĩ. Ũ ag mỹ pãnónh vỹ tỹ sór fĩnrãm ja ẽn tá ke nĩgtĩ. Ẽg tỹ ẽmĩn kri tĩ ra kijẽn ẽg vỹ pãnónh tá jun tĩ, kã ser ãn pãte ẽg vỹ ron tĩ ha. Mỹr ẽg tỹ pãnónh fĩnrãm jé ẽg vỹ vãsãn ge nĩ, tá ẽg nén ũ tu ka tĩ vẽ, hãra ẽg tỹ pãnónh ẽn fĩnrãm tĩ.

Sug.

Sug vỹ tỹ nén ũ régre jyjy nỹtĩ. Mỹr sug ũ vỹ tỹ ẽg jãra fón nĩgtĩ, kar ẽg kuhur ka ẽg vỹ ẽg kuhur ẽn fón tĩ, hã kỹ ser ẽg vỹ sug ke tĩ. Hãra ũ vỹ véké sug-sug ke tĩ, tag to ẽg vỹ tĩ jykre tá ti pi sug ke m ỹ nĩ kinhra nĩgtĩ.
Kar sug ũ vỹ tỹ mũg mág sy ũ ag jyjy nĩgtĩ. Mỹgmág tag vỹ mỹrér nỹtĩ, ta karigri ve ag ta nỹtĩ, ag pi ẽg tugtẽn tĩ, mỹsỹn tỹvĩ ag ta nỹtĩ. Hãra sug tag ag me vỹ ko há tỹvĩ nĩ, ẽg kuhur jé vỹ há nĩ gé, mỹr ẽg mỹ vỹ vẽnhkagta nĩgtĩ.

Nĩja

Nĩja vỹ tỹ pĩ ki pa nĩgtĩ. Ẽg tỹ nĩja ven jé ẽg vỹ nén 'ũ pun ge nĩ, kỹ ẽg vỹ ser nĩja ẽn kinhrãg mũ. Ki vẽnhra ta nĩgnĩ nĩja tĩ, mỹr ẽg tỹ pĩ nhyr ẽn kã nã mág vég tĩ. Pĩ gru há ãn kã ẽg pi nĩja vej mũ, mỹr ti tỹ pũr kórég ãn kã hã nĩja vỹ kãpag tĩ. Ẽg tỹ nĩja han jé ẽg vỹ pĩ kórég pũn ge nĩ, kar kur ke tũmỹr vãfár ke gé. Níja vỹ nén ũ 'e ki há nĩgtĩ: Sĩ pétãn ge ki ta há nĩgtĩ, kuty kã. Hãra nĩja ũ vỹ ẽg kagãg tĩ gé, ẽmã mág tá ag vỹ tỹ fábricas nỹtĩ, kar kamĩjũ ag nĩja ti ke gé. Nĩja tag ag hã tugnĩn vỹ vẽnh kaga 'e tĩgnĩ, hã kỹ vẽnh 'e vỹ kãgter mág tĩ.

Brasil bandeira ki krĩg ag.

Bandeira tag vỹ Brasil to proclamação da república kar han ka nĩ. Fóg ag tỹ han tũg ki bandeira de kuju ki ẽg tỹ to família real ke mũ ẽn kãgrá hã nỹ ti kuju kã nĩgtĩ vã. Hãra ser uri kanhkã tá nén ũ sĩnvĩ kãgrá hã nỹ kã nỹ ha, ti ki vẽnhrá vỹ Ordem e Progresso ke ka sa nĩ. Krĩg ta kãki nỹtĩ ãn vỹ ga ta Brasi ki estado ag nĩkrén ẽn tugrĩn ke nỹtĩ, hãra ũn 'e ta ki kagtĩg nỹtĩ ti to vãme ti. Kar krĩg ag to vãme ũ vỹ tỹ kanhkã tá krĩg mág ag tugrĩn ke nĩ gé. Krãm ẽg tỹ krĩg tẽgtũ kãgrá vej mũ, krĩg mág ag jyjy ta "Austral" ke tugrĩn (krĩg nĩkrén ta 24, 25 mré 26 ag bandeira ki).

Fe

Ẽg tỹ fe ken ka ẽg vỹ nén 'ũ régre to jykrén ge nĩ. Mỹr ũ ag vỹ fe to ẽg tỹ jag nẽ to há ẽn to jykrén ka ke tĩ, kar fe vỹ tỹ ẽg fe-pãró kãkã sa ẽn nĩ. Ẽg tỹ jagnẽ ki fe ka ẽg vỹ jagnẽ to ráj ge tũ nĩ, vé ẽg tỹ jagnẽ ki rĩr tĩ. Un ta jagnẽ ki fe ẽn vỹ nén ũ ta hãnrike ka kãnhmar ti ta ũn to há ẽn jãvãnh ka ti ketũmỹr fi mré nén kórég ẽn ta há ke tĩ.
Jãvo ẽg fe ta ẽg kãkã sa ẽn vỹ tỹ ẽg rĩr tĩ tag nĩ. Ẽg fe tag ti vo ta krỹ ke ka ẽg vỹr tĩ, hã kỹ ẽg vỹ ti ki rĩr há han ge nĩ. Tag kar ẽg vỹ nén ũ há han mũ.

Kamĩsa.

Ẽg ta kur ũ tu vĩj ge vỹ tỹ kamĩsa nĩ. Kenjé kamĩsa vỹ tỹ kur nĩ, fóg ag ta han vén ja hã vỹ. Ag ta kur tag han kar vẽnh kar vỹ ser ra rã kinhrãg mũ, kamĩsa ti. Fóg vĩ ki ag vỹ camisa ke tĩ, jãvo kanhgág vĩ ki vỹ tỹ kamĩsa nĩ. Ti tó vỹ tỹ fóg ag tỹ tó hã nĩ, ẽg vĩ ki. Mỹr kenjé ẽg tũ pi jég tĩ kamĩsa ti, hãra ẽg ne fíg ag kóm kamĩsa rĩnh kinhrãg mũ. Kỹ ser uri vẽnh kar vỹ kamĩsa rĩnh tĩ ha, mỹr vỹ ta 'ũ nĩ, ke nĩ.