Vãfy

Vãfy

Legenda: 
Kanhgág vãfy vã.
Vãfy

Kãj

Vãfy ũ to ẽg vỹ kãj ke tĩ. Ẽg tỹ kãj han jé ẽg vỹ Vãnvãgsa ta han tĩ, ti tar jãg jé. Hãra kanhgág ũ ag vỹ vẽn pẽ ta han tĩ gé, kar mrũr ta ke gé. Kỹ ser ũn tỹ vãnvãgsa tỹ kãj han jé ẽg vỹ nãn kãtá vãnvãgsa krej mũ tĩ, kar ẽg vỹ ser vãn ẽn rygryg tĩ, ẽg pi vãn ãn kén tĩ kar ẽg pi ti jujẽn tĩ gé, kỹ ta tar jẽg tĩ. Jãvo ẽg tỹ mrũr ta kãj han kỹ ẽg vỹ mr~ũr há ra vyg tĩ. Kãj tag vỹ tar jẽg tĩ, kar ti vỹ kófajga jẽgtĩ.
Kãj tag vỹ ki gãr tuj fẽ jẽ, kar ki ẽg nãn kãra te mũ tĩ ẽg tỹ mỹg péfyn kỹ ki ma kãtĩg jé.

Kre

Kre vỹ tỹ vãfy jẽ. Kanhgág ag vỹ vãfy ta hãnrike han tĩ, hãra ag ta han fã ũ vỹ tỹ kre jẽ. Kre tag ti sĩn kỹ ag vỹ ti to kre sĩ ke tĩ, hãra kre ti mág kỹ kanhgág ag vỹ kre téj ke tĩ vãfy ãn mỹ. Tỹ'ũ jẽ nĩ ke ta tĩ kre ti. ti kusug-sũg ka jẽn kỹ vỹ sĩnvĩ jẽg tĩ, kre tag ki ẽg vỹ nén 'ũ 'e vin tĩ, kur mré hã.
Hãra kre ke mũ tag vỹ ta ẽg fa ki ke nỹ gé, ẽg jagrĩ kri kãtĩg ta ẽg hóho tá krỹg ẽn vẽgtĩ. Kỹ kre vỹ tỹ nén 'ũ régre nĩgtĩ ẽg tã ta kanhgág mỹ.

Vãfy han to nĩgjãg

Jãnka.

Jãnka vỹ tỹ ẽg tỹ ẽg nunh to saj fẽ nĩ, kanhgág ag kar fag tỹ han tĩ. Ẽg tỹ jãnka han kỹ ẽg vỹ ti tỹ ẽg mỹ háj ge ki han tĩ, kar ũn tỹ ẽg ki vyn ge mũ ẽn tỹ sĩn jé ke gé. Mỹr jãnka ũ vỹ ẽg nunh to grãn ke kỹ sag tĩ, kar jãnka ũ vỹ ẽg fe-pãró kri sag tĩ, kar ver jãnka vỹ ũ vỹ ẽg nug kri sag tĩ. Kỹ ser jãnka vỹ kãmur kar tĩg nĩ.

Vãfy tỹ'ũ

Vãfy tỹ'ũ

Mrũr tu vẽnhrá

Ẽg ta tỹ kanhgág tag mỹ ta,tỹ mrũr nỹtĩ.Fóg ag vĩ hã vỹ,(cipó são joão), ke mũ.Hãra ẽg ta tỹ kanhgág tag ta ag mré tó kinhrãg mũ gé. ser kỹ uri ẽg tag tu,(cipó são joão), ke tĩ gé. Mrũr fár tar vẽ, ẽg ta mrũr tag kym kỹ ta mráj mé nỹgtĩ,ũ ta ka tu jãpry tĩ gé,kỹ ta tigtéj nỹgtĩ.ti féj ta ronror nỹtĩ. ti jyjy vẽ, hãvỹ,(cipó são joão),ke mũ, mỹr são joão ỹkã ti pi féj nỹtĩj mũ,mrũr tag ti, mỹr kukryr ta ti tãnh kãn mũ, kỹ ta féj tũ nỹtĩj mũ Junho kãmĩ.Kukryr nĩ kar kỹhã ta féj mũ gé,ti féj ta mỹrér kyrẽg nĩj mũ sén kỹ nĩ ja ta mũ ti féj ti.

Mrũr

MRŨR GER: Mrũr tag ty ẽg ty vãfy han tĩ kar ty vẽnhkagta nĩ gé .

KÓ MRŨN: Mrũr tag ty ẽg ty vãfy han tĩ,kar ti fár ty ẽg ty vãfy ũ han tĩ gé .

MRŨR SÃO JOÃO: Mrũr tag ty ẽg ty vãfy tavĩn hynhan tĩ,kykén kar ke tũ myr ti fár mré.

GA KÃMĨ MRŨR: Mrũr tag ty prỹr kar kã ke tĩ, ty ẽg ty vãfy hynhan tĩ .

(Elizamara Ferreira)

KÓ MRŨN TỸ VÃFỸ: Nĩgja fã

Gren

Gren vỹ tỹ rẽgró, gãr, ẽgtogtor jãkéj fẽ nĩ. Vỹsỹ ẽg gufã fag tỹ gren hynhan mág jafã nĩgtĩ, mỹr kanhgág ag tỹ ẽkrãn tĩ. Gren vỹ van tỹ han fã nĩ, vãnãgsa ketũmỹr vẽn pẽ tỹ. Ti nognor tỹ jagnẽ rike kar nỹtĩj mũ, ketũmỹr tỹ ẽg tỹ nén ũ ki jãká mỹr nor mág kỹ vár mũ.

Kapẽn

Kapẽn vỹ vẽn ry ta han fẽ nĩ. Vãnvãgsa ryg kỹ ẽg tỹ ti ry ẽn tỹ ti kuju ki ta nỹnh ke kỹ ti junun ta jagnẽ rike han tĩ. Kapẽn vỹ tỹ nén ũ fóg fẽ nĩ eg tỹ ẽg nĩgé ta han jãvãnh kỹ, mỹr ẽg tỹ kijẽn pránh vóg sór tĩ hamẽ. Kỹ kapẽn vỹ ta pĩ jónhkó mré hã kãgmĩj fẽ nĩ gé, ẽg kijẽn vẽnh pũn tũg ka.
Hãra ẽg pi vãnvãgsa tỹvĩn ta kapẽn han tĩ, vãn kanér ta ẽg tỹ han tĩ, mỹr vẽn tag ag vỹ targy tỹvĩn nỹtĩ.