Pisé

(Texto: Selvino Kókáj Amaral)

Pisé vỹ tỹ kanhgág ag vẽjẽn nĩ. Vẽjẽn tag vỹ ko há tỹvỹ nĩ, ẽg tỹ ẽg ẽkrénh tĩg kỹ ti nĩ ẽn to ko jé. Ẽg tỹ pisé tỹvĩn ko sór kỹ ta ko há tỹvĩ nĩ gé, mỹr vẽjẽn tag tỹ ẽg tỹ ko kar ẽg pi kãnhmar kókĩr tĩ. Gãr kughu* kupri tỹ ẽg tỹ han tĩ, ẽg pi gãr kar tỹ han mũ. Mỹr gãr kughu kupri tỹ pisé tag tỹ vỹsỹ kanhgág ag ráráj mũn kỹ ag tỹ pisé hã ko kar mũ tĩ. Kanhgág ag tỹ pisé ko kar mũn kỹ ag tỹ rara há nỹtĩg tĩ, ag tỹ ser ag kato ráráj ge mũ ag tỹ tũ kej gen hẽ vẽ ser.
Kỹ kanhgág ag prũ fag tỹ ser kinhra pẽ nỹtĩg tĩ ser, ag tỹ ãkréj mũj ge ẽn kẽ, ke tũ mỹr ẽgfi rĩnh, kar ag tỹ ẽgrĩnh mũj ge ẽn kẽ ke ge. Nén ‘ũ ki kanhgág ag prũ fag tỹ pisé nĩm tĩ, ag tỹ ser mũj ge ẽn kẽ. Pisé tỹ ta farĩnh ve nĩg tĩ, ti tỹ tynyn há han ka nĩn kỹ. Hã kỹ tỹ ko há tỹvĩ nĩ.

Kanhgág fag tỹ pisé han kỹ fag ta tỹ ge tĩ:

• Ver fag tỹ gãr kughu kupri tóg ẽn grẽj mũ;
• Kar fag tỹ gren ki nĩm mũ gé;
• Kỹ fag tỹ ser gãr kughu kupri tỹ kukrũ ki nĩm mũ;
• Kukrũ ẽn tỹ fag tỹ pĩ kri nĩm kỹ kapẽn tỹ vógvóg kej mũ;
• Kỹ ser gãr kughu* ẽn tỹ togtoj mũ, kukrũ kãki;
• Tỹ ge kãn kar ser fag tỹ vẽse kã gren ki nĩm mãn mũ;
• Gren ki nĩm kãn kar fag tỹ ser gãr kughu kanẽ kugprũr kren ja ẽn vãm kãn mũ;
• Kar fag tỹ ser gãr kughu ẽn tỹ kréj ki kujẽn kãn kỹ tynyn há han mũ;
• Tynyn jẽ ki kanhgág fi tỹ kurẽ kuju tá krỹg kren tĩ, hãra pisé ẽn tỹ ti tỹ nynyn há han kỹ nĩn kỹ ko há tỹvĩ nĩ;
• Nén ‘ũ kar nĩ to tỹ ko há nĩ, pisé ti.

Kijẽn kanhgág fag tỹ kréj pir to régre jẽg tĩ, fag tỹ pisé tynyn jé. Kra tỹ régre nỹj mũ, kỹ ‘ũ fi tỹ kra tỹ gag ge mũn jãvo, ‘ũ fi ser kato kréj ki fi kra terem mũ. Kanhgág fag tỹ jagnẽ kato jẽ kỹ tynyn kỹ, fag tỹ pisé han kỹ tỹ rỹnh ke tĩ.

[*] kũguhu