Kyfe

Kyfe vỹ tỹ kanhgág ag tỹ kron fẽ nĩ. Vãsỹ kanhgág fag tỹ kyfe tag han kamẽ ja nỹgnĩ, fag tỹ fag mén ag mré kronkron jé. Kyfe tag tỹ to vẽme ‘e nĩ, mỹr tag tỹ ẽg krĩ kórég tĩ ra, ẽg tỹ há ke tĩ.
Vãsỹ kanhgág tytẽg fi tỹ mén gen kỹ, fi ne tỹ kyfe han há nĩj mũ. Mỹr fi mỹnh fi tỹ fi mén gen kỹ fi mỹnh fi tỹ, fi kakrẽj ge mré fi mén ge to vĩj tĩg mũ. Hãra fi mỹnh fi tỹ ser fi kakrẽj ge mré vĩ kỹ, ti ne tóg fi mỹnh fi mỹ: ã kósin fi mỹ kyfe han há ke tĩ. Kỹ fi mỹnh fi tỹ ti mỹ háv ken kỹ ti ne tóg fi mỹ; kỹ tỹ inh mỹ ã kósin fi tỹ kyfe ũ han ja ũ vakãtĩg ke tĩ ser. Kỹ fi mỹnh fi ne tóg, kanhgág tytẽg ẽn fi mỹ kyfe han ra ke kỹ ser fi kakrẽj ge mỹ va tĩgtĩ ser, ti tỹ kẽmẽ jé ver.
Kỹ ser kanhgág tytẽg ẽn fi kakrẽj ge ti tỹ ser kẽmẽg ti, ti tỹ vẽnhver ti mỹ kron hán kỹ ti tỹ ser ti kósin ti tỹ kanhgág tytẽg ẽn fi mén mũ. Hãra kyfe ẽn tỹ ti mỹ kron kórég kỹ ti pi ti kósin tỹ ũn tytẽg ẽn fi mén mũ, mỹr fi pi ti kósin ti mỹ kyfe han há nĩj mũ.
Kyfe ẽn ti ne tóg tỹ uri goj fa ũ to ag tỹ champanhe ke tĩ ẽn kron mẽ jẽ je.

Ne tỹ han ge:
· Gãr kughu kupri tỹ;
· Kar mrẽj tỹ.

Ne ki han ge:
· Vãnvãgsa fy kỹ ta kukrũ ve ki;
· Kapẽn tỹ vóg ge;
· Runja;
· Gren.

Ũ tỹ hẽn rike nỹ kron:
· Runja tỹ kónẽg kỹ tỹ ũn régre tá krỹg mũ;
· Runja tỹ mág ve kỹ tỹ ũn tỹ 5 ke tỹ kron tá krỹg mũ;
· Runja tỹ éhé tỹvĩn kỹ tỹ ũn tỹ 10 ke kãfór tá krỹg mũ.

Hẽren kỹ han ge:
Gãr kughu kupri grãnh kỹ ẽg tỹ vãnvãgsa fy kỹ tỹ kukrũ mág ve ẽn ki kujẽn mũ; Kar ẽg tỹ kapẽn tỹ mrẽj rỹjgy ẽn tỹ gãr kughu kupri kri kujẽn mũ; Kar ẽg tỹ vãnvãgsa fy kỹ tỹ kukrũ ve ẽn tỹ gãr kughu kupri ẽn kri kujẽn kar tỹ rag-rag kej mũ. Kỹ ser gãr kughu ẽn tỹ tómtóm ke kãn kỹ tỹ ser há nĩj mũ.
Tỹ ge kãn kar ser fag tỹ gren ki nĩm kỹ to nĩ kỹ kajẽj mũ, gãr kughu ẽn ti. Gãr kughu ẽn tỹ gren ki ẽn kajẽ kỹ fag tỹ runja ti nunh ki nón kỹ kãki fón, kãki fón kej mũ, gãr ẽn kajẽ kãn ja fag tỹ mũ.Fag tỹ ser kajẽ kãn kar fag tỹ ver péno kã jãján kỹ saj mũ, tá sa kỹ tỹ ver semana pir fĩnrãm mũ, tỹ gen kar hã tỹ ser kron há nĩj mũ kỹfe ẽn ti. Kỹ hẽvẽ ser kyfe to vẽme ti.

(Selvino Kókáj Amaral)