Kanhgág vĩ to vãme

Ẽg ẽmã, tỹ Brasil kemũn kãki, ẽg vĩ tóg 'e tavĩ tĩ. Mré ẽmã ũ tá kãmũja ag tóg 'e tavĩ tĩ gé. Tag tugrĩn fóg ag tóg, Brasil tũ taki vỹ "diversidade cultural"nĩ ke tĩ.
Hãra tóg kenỹ kenjé, tag hã kãki ẽg tóg vẽnh vég mũ gé. Fóg ag tỹ ẽg ki kãge tũki, ẽg vĩ pi tu vẽnhrá ja nĩ; gera ẽg si ag pi ẽg kajrãn ja fã tũ, nỹtĩ; ẽg mỹ ag tóg 'ó tugtó kỹ ge vẽ ketĩ, hã ka iskóra vẽnh vin ven mũn kã ẽg tóg kanhrãnrãn sór mũ. Ẽg kajrãn sór tag hã kãmĩ ẽg tóg, ẽg vĩ ta ũn sór mũ, mỹr ẽn kã fóg ag vĩ hã ne tu vẽnhrá kamã tĩ.
Ẽg vẽnhkókénjé, fóg ag hã ne vé ẽg vĩ to vẽnhkajrãn vén mũ. Fóg ag tỹ ẽg ki kãge mũn kã ag tóg ag vĩ rán há ja nỹtĩ ser; hã ka ag tóg ẽg vĩ to vẽnhkajrãn sór mũ gé. Ũn 'e ag tóg ẽg vĩ to vẽnhkajrãnrãn vã, hãra dra.Ursula Wiesemann fi hã ne ki króm mũ. Fi hã ne "Dicionário" bilingue kaingang han mũ, ẽg vĩ ta rãnhrãj mág kar, prỹg ta 1958 kã fi ne ta rãnhrãj kãmãg mũ. Ẽn kar prỹg kri nũr ta dez kemỹr,fi ne dicionário kãn ka ẽg mỹ ven mũ ser. Hãra fi pi fi pir han ja nĩgnĩ, ẽn hã kãmĩ mũnĩtor bilingue ag tóg vẽnhvinven mũ, ag pi fagrĩnhmỹ vẽnhvinven mũ; fóg ag tỹ kanhgág kãsir ag kajrãn ge tákrỹg tũn kỹ, ag ne fóg ag mré jãjã ke mũ, ag tỹ ge ag nĩmũ, kenỹtĩ jé. Hãra uri professor kemũ tag ag tóg fóg ag nón nỹtĩnĩ ver, mỹr fóg ag hã ne ge ke nỹtĩnĩ ver.
Kỹ ẽg tỹ iskóra tu vãmén sór ka ẽg tóg ver fóg vĩ ki tótĩ, diretora fag tugrĩn. Gera ẽg tóg vẽsãnsãn mũ, uri ẽg vĩ tu vẽnhrá tóg 'e tĩ ha, professor bilingue ag rãnhrãj hãvẽ; hãra ver educação tu pã'e ag pi, ẽg ta kajró ũ tag vẽg mũ; hãka ag tỹ ẽg "educação diferenciada", kẽmũ tag tu ẽg mré vãsãnsãn tũnĩ, ke tanỹ, kenjé, mỹr ẽg hã hãnỹ han mũ, ẽg hãne sĩn ge nỹtĩ, mỹr ẽg tũvẽ kenjé.
hãra uri fóg ag kójró tóg 'e tavĩ tĩ. Hẽ tu ag tóg globalização kemũ, hãka ẽg tóg Internete ki ge mũ nĩ ha, ẽg vĩn mré, gĩr ag tỹ ag mugmo ka ven jé.

(Texto: Miguel Ribeiro - Guarita)